Geschreven door: Niels Tuijl, osteopaat D.O.-MRO in Amsterdam.
Bij een goed opgeleide osteopaat die met lichte technieken werkt, is de kans op ernstige schade bij je baby heel klein. De ernstige complicaties die in de medische literatuur bij baby’s zijn beschreven, volgden vrijwel allemaal op krachtige of geforceerde handelingen aan de wervelkolom. Die horen bij een baby niet thuis. Wat wel vaker voorkomt, is een baby die na een behandeling een dag wat onrustiger of juist slaperiger is.
Toch is “veilig” niet het hele antwoord. Veilig is iets anders dan werkzaam, en het grootste risico zit vaak niet in de behandeling zelf, maar in wat er gemist kan worden. Hieronder lees je wat het onderzoek zegt, waar het risico dan wel zit, welke reacties na een behandeling normaal zijn en hoe je een zorgvuldige osteopaat herkent.
Wat het onderzoek zegt over de veiligheid
Er bestaat geen groot onderzoek dat precies uitrekent hoe vaak er iets misgaat bij osteopathie voor baby’s. Wel hebben verschillende onderzoeksgroepen alle beschikbare studies en meldingen naast elkaar gelegd. Samen geven die een redelijk consistent beeld.
- Lichte reacties komen voor, ernstige zijn zeldzaam. Een overzicht uit 2018 van negentien onderzoeken naar manuele therapie bij baby’s die veel huilen, telde negen lichte bijwerkingen op 1.308 behandelde baby’s. Dat is ongeveer 7 op de 1.000.
- Het verschil zit in de techniek. Onderzoekers van het Radboudumc zetten in 2019 alle studies naar manuele therapie bij kinderen op een rij. Na zachte mobilisatie vonden ze alleen milde reacties die snel overgingen. De vijf beschreven gevallen van ernstige schade volgden allemaal op snelle, krachtige manipulaties van de wervelkolom.
- Vaak speelde er iets anders. In de ernstige gevallen had het kind regelmatig een onderliggende aandoening die niet was herkend. Dat zag ook een internationaal literatuuroverzicht uit 2015, dat vijftien ernstige incidenten bij baby’s en kinderen verzamelde, verspreid over verschillende beroepsgroepen.
Er zit een eerlijke kanttekening bij. Veel onderzoeken naar manuele therapie bij baby’s hielden bijwerkingen niet systematisch bij. Een Cochrane-review uit 2012 vond dat maar één van de zes onderzoeken dat deed. Weinig meldingen betekent dus niet automatisch dat er nooit iets gebeurt. Daarom is het verstandig om te weten waar het risico wel zit.
Waar het risico dan wel zit
Kracht op de nek en de rug
De ernstige gevallen in de literatuur hebben één ding gemeen: er werd kracht gezet op de wervelkolom van een baby. Meestal ging het om snelle, draaiende of strekkende manipulaties, het soort handeling waarbij je een “krak” hoort. Maar niet alleen dat. In 2009 beschreven Nederlandse artsen het overlijden van een gezonde baby van drie maanden, nadat een craniosacraal therapeut de nek en rug met kracht in een diep gebogen houding had gehouden.
De les daaruit is duidelijk: bij een baby hoort geen kracht. Geen kraken, geen snelle bewegingen en geen houdingen waarin je baby met kracht wordt vastgehouden. Zie of voel je dat een behandelaar dat wel doet, dan mag je de behandeling op elk moment stoppen.
Een medische oorzaak over het hoofd zien
In de praktijk is dit het realistischere risico. Nederlandse kinderartsen hielden drie jaar lang bij welke schade ze zagen na alternatieve en aanvullende behandelingen bij kinderen. In 22 van de 32 gevallen ging het om indirecte schade: een kind dat te laat de juiste medische zorg kreeg.
Een baby die veel huilt, slecht drinkt of steeds overstrekt, kan daar een medische reden voor hebben. Volgens Thuisarts heeft ongeveer 5 op de 100 baby’s die veel huilen een lichamelijke oorzaak. Die wil je niet missen, en een osteopaat is geen arts. Een zorgvuldige osteopaat herkent de alarmsignalen en stuurt je dan door, in plaats van te behandelen. Welke signalen dat zijn, staat in mijn artikel over wanneer je met je baby naar de osteopaat gaat.
Blijven behandelen zonder resultaat
Een behandeling die niets verandert, kost geld en tijd. Het kan ook betekenen dat je pas later bij de hulp uitkomt die je baby wel nodig heeft. Ik spreek daarom vooraf af dat we na twee tot drie behandelingen evalueren. Is er dan niets veranderd, dan stoppen we.
Wat de richtlijn van het consultatiebureau zegt
Consultatiebureaus werken met de JGZ-richtlijn Excessief huilen, die eind 2025 is herzien. Daarin staat dat het effect van osteopathie, chiropractie en manuele therapie op overmatig huilen niet bewezen is, en dat manuele therapie een baby soms juist onrustiger kan maken. Is je consultatiebureau terughoudend over osteopathie, dan is dat dus goed te begrijpen.
Ik zie osteopathie bij een baby daarom nooit als vervanging van het consultatiebureau of de huisarts. Het is een aanvulling, voor ouders die weten dat er medisch niets gevonden is en die willen laten onderzoeken of er in het lichaam van hun baby een bewegingsbeperking meespeelt. Naar overmatig huilen is het meeste onderzoek gedaan. Een aantal kleine onderzoeken laat een afname van de huiltijd zien, maar die onderzoeken zijn van lage kwaliteit. Voor de meeste andere klachten bij baby’s is er te weinig goed onderzoek om harde uitspraken te doen.
Welke reacties na een behandeling normaal zijn
Een baby kan na een behandeling wat onrustiger zijn, de eerste avond meer huilen of juist langer slapen dan normaal. Dat trekt meestal binnen een dag bij, soms binnen twee. Voeden, dragen en je gewone ritme aanhouden is dan genoeg.
Neem contact op met de huisarts als je baby na een behandeling:
- koorts krijgt;
- duidelijk slechter drinkt;
- suf of slap is, of minder reageert dan je gewend bent;
- anders huilt dan normaal, bijvoorbeeld hoog en schel;
- na twee dagen nog steeds onrustiger is dan voor de behandeling.
Laat het mij in dat geval ook weten. Ik wil weten hoe je baby op een behandeling reageert, ook als het niet goed gaat.
Zo herken je een zorgvuldige osteopaat
Osteopathie is geen beschermd beroep. Het staat niet in het BIG-register, en de titel osteopaat is niet wettelijk beschermd. Als ouder moet je dus zelf nagaan bij wie je terechtkomt. Hier kun je op letten:
- Inschrijving in het NRO. Het Nederlands Register voor Osteopathie eist een erkende opleiding, basiskennis van de geneeskunde, tuchtrecht en elke vijf jaar 160 uur nascholing. De afkorting D.O.-MRO laat zien dat iemand er staat ingeschreven. Je kunt dat zelf controleren op osteopathie-nro.nl.
- Een uitgebreide intake. Een zorgvuldige osteopaat vraagt naar de zwangerschap, de bevalling, het drinken en de groei, en wil het groeiboekje van het consultatiebureau zien.
- Lichte technieken. Geen kraken, geen snelle bewegingen en geen geforceerde houdingen.
- Jij bent erbij. Je baby ligt op de tafel of bij jou op schoot, voeden mag tussendoor en je kunt altijd zeggen dat je wilt stoppen.
- Doorverwijzen hoort erbij. Bij alarmsignalen stuurt de osteopaat je naar de huisarts of het consultatiebureau, en behandelt niet.
- Geen beloftes. Wie belooft dat osteopathie huilen, reflux of krampjes oplost, gaat verder dan het bewijs toelaat. Een zorgvuldige osteopaat spreekt een evaluatiemoment af.
Hoe ik werk bij baby’s
Ik ben osteopaat D.O.-MRO en daarnaast fysiotherapeut, met ruim tien jaar ervaring. Die medische achtergrond gebruik ik vooral aan het begin van een afspraak. Bij een baby begin ik altijd met de vraag of er iets is waar eerst een arts naar moet kijken. Kom ik iets tegen dat medisch onderzocht hoort te worden, dan verwijs ik door en behandel ik niet.
De behandeling zelf is voelen en volgen. Ik onderzoek met lichte druk of er bewegingsbeperkingen zijn, bijvoorbeeld in de nek of rond het bekken, en of die passen bij wat je thuis ziet. Je baby ligt op de behandeltafel of bij jou op schoot. Sommige baby’s slapen er doorheen, andere huilen omdat ze op hun rug liggen of honger hebben. Huilen tijdens de behandeling betekent niet dat het pijn doet.
Na afloop hoor je wat ik heb gevonden en of ik denk dat ik iets kan betekenen. Zo niet, dan zeg ik dat. Meer over de klachten waarmee ouders komen en hoe een behandeling verloopt, lees je op de pagina over klachten bij baby’s en kinderen. Mijn opleiding en achtergrond staan op over mij.
Veelgestelde vragen over osteopathie en de veiligheid van je baby
Wat zijn de risico's van osteopathie bij een baby?
Ernstige complicaties zijn zeldzaam en zijn in de medische literatuur vrijwel alleen beschreven na krachtige of geforceerde handelingen aan de wervelkolom, die bij baby's niet thuishoren. Het realistischere risico is dat een medische oorzaak over het hoofd wordt gezien. Daarom hoort een osteopaat alarmsignalen te herkennen en door te verwijzen.
Hoe lang is een baby onrustig na een osteopaat?
Meestal hooguit een dag, soms twee. Een baby kan na een behandeling wat onrustiger zijn of juist meer slapen. Duurt het langer, krijgt je baby koorts of gaat het drinken slechter, neem dan contact op met de huisarts.
Wordt er bij een baby aan de nek gekraakt?
Nee, dat hoort niet. Bij baby's werk ik met lichte technieken zonder snelle of krachtige bewegingen. Kraakt een behandelaar wel aan de nek van je baby, stop dan de behandeling.
Is osteopathie bij baby's wetenschappelijk bewezen?
Het bewijs is beperkt. Bij overmatig huilen laten kleine onderzoeken een mogelijk gunstig effect zien, maar de kwaliteit daarvan is laag, en de JGZ-richtlijn van het consultatiebureau noemt het effect niet bewezen. Voor de meeste andere klachten bij baby's is te weinig goed onderzoek gedaan om harde uitspraken te doen.
Hoe weet ik of een osteopaat goed is opgeleid?
Kijk of de osteopaat is ingeschreven in het Nederlands Register voor Osteopathie (NRO). Osteopathie is geen BIG-beroep, dus die controle doe je zelf. Een zorgvuldige osteopaat vraagt naar de bevalling en de groei van je baby en verwijst door als dat nodig is.
Bronnen
- Carnes D e.a., BMJ Open, 2018: manuele therapie bij baby’s die veel huilen
- Driehuis F e.a. (Radboudumc), PLoS One, 2019: bijwerkingen van manuele therapie bij kinderen
- Todd AJ e.a., Journal of Manipulative and Physiological Therapeutics, 2015: ernstige incidenten na manuele therapie bij kinderen
- Dobson D e.a., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2012: manipulatieve therapie bij huilbaby’s
- Holla M e.a., Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2009: overlijden van een zuigeling na craniosacrale therapie
- Rake JP, Vos BO, Vlieger AM, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2021: schade door alternatieve behandelingen bij kinderen
- NCJ, JGZ-richtlijn Excessief huilen, herzien 2025
- Thuisarts, Mijn baby huilt. Wat kan ik doen?
Geschreven door Niels Tuijl, osteopaat D.O.-MRO en fysiotherapeut, met ruim tien jaar praktijkervaring. Ingeschreven in het Nederlands Register voor Osteopathie (NRO). Praktijk in Amsterdam Centrum (Herengracht) en Amsterdam Noord (Bercylaan). Laatst bijgewerkt: 24 september 2026.